Azmoun trở lại đội tuyển Iran: Lời xoa dịu sau 4 tháng và bài toán 57 bàn thắng

Iran vừa công bố danh sách 26 cầu thủ chuẩn bị cho hai trận giao hữu gặp Uzbekistan và Nga. Giữa danh sách ấy, cái tên gây chú ý nhất không phải thủ quân, không phải ngôi sao đang chơi bóng ở châu Âu, mà là Sardar Azmoun – tiền đạo vừa trở lại sau đúng bốn tháng bị loại. Bốn tháng trước, anh vắng mặt vì một bài đăng trên mạng xã hội được cho là khiến nhà cầm quyền không hài lòng. Bây giờ, anh trở lại mà không cần bất kỳ lời giải thích chính thức nào về lý do bị loại. Bóng đá Iran vốn quen với những quyết định gây tranh cãi, nhưng việc đảo chiều ngoạn mục này đưa ra câu hỏi lớn hơn một suất đá chính rất nhiều. Theo dõi đội tuyển Iran ở World Cup vừa qua, tôi nhận thấy một đội bóng không hề thua kém đối thủ về tổ chức, nhưng lại thiếu một người có thể kết liễu trận đấu. Iran hòa New Zealand, hòa Bỉ, hòa Ai Cập và bị loại ngay từ vòng bảng. Bất bại nhưng không thể đi tiếp – kiểu kết quả ấy thường phản ánh một vấn đề: khả năng chuyển hóa cơ hội. Số liệu không biết nói dối, nhưng người cung cấp số liệu thì có. Và con số 57 bàn sau 91 lần khoác áo đội tuyển của Azmoun là thứ mà không một tiền đạo Iran nào ở thời điểm hiện tại xác nhận được. Azmoun năm nay 31 tuổi. Anh không còn là chân sút trẻ đầy nhiệt huyết từng gây sốt ở châu Âu. Bốn tháng không thi đấu quốc tế, cộng với việc đang chơi bóng tại Dubai thay vì một giải đấu hàng đầu châu Âu, khiến câu hỏi về thể lực và cảm giác bóng trở nên bỏ ngỏ. HLV Amir Ghalenoei gọi anh trở lại, nhưng chưa có bất kỳ dữ liệu nào xác nhận phong độ của anh ở câu lạc bộ. Người ta chỉ có thể dựa vào thành tích cũ, vào bản lý lịch đồ sộ, vào một câu nói đầy cảm xúc của chính Azmoun: "Tôi chưa bao giờ cảm thấy mình xa cách đội tuyển." Nhìn vào bối cảnh, đây không phải là một cuộc tái hợp bình thường. Ba tháng sau World Cup, Iran bước vào giai đoạn chuẩn bị cho Asian Cup khởi tranh ngày 7/1 tại Saudi Arabia. Hai trận giao hữu gặp Uzbekistan và Nga không phải là thử thách quá lớn, nhưng chúng có vai trò như một phép thử cho cách vận hành đội hình. Việc gọi lại Azmoun ngay trước thềm giải đấu cho thấy đội ngũ huấn luyện đang cần một phương án dứt điểm rõ ràng hơn, thay vì một tập thể pressing đẹp mắt nhưng không biết ghi bàn. Dưới thời Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Iran Mehdi Taj, các quyết định nhân sự của đội tuyển chưa bao giờ được giải thích theo cách thông thường. Điều quan trọng không nằm ở việc Azmoun có được đá chính hay không, mà nằm ở việc ban huấn luyện có dám xây dựng lối chơi quanh anh hay không. Ở tuổi 31, một tiền đạo trung tâm không còn đủ sức để chạy nhiều như những cầu thủ chạy cánh. Nhưng bóng đá Iran lúc này không thiếu người chạy, mà thiếu người kết thúc. Azmoun có thể không còn pressing tốt, nhưng anh biết đứng ở đâu trong vòng cấm. Và với một đội bóng từng bị loại dù bất bại, đó là thứ xa xỉ nhất. Tuy nhiên, câu chuyện này có một góc khuất không thể bỏ qua. Việc Azmoun bị loại bốn tháng trước được cho là có liên quan đến bài đăng trên mạng xã hội, thứ khiến nhà cầm quyền không hài lòng. Giờ anh trở lại, không có lời xin lỗi chính thức, không có cuộc điều tra, không có bất kỳ quy trình minh bạch nào. Điều đó có nghĩa là yếu tố chuyên môn đã thắng? Hay là áp lực dư luận lớn đến mức người ta buộc phải đưa anh trở lại để tránh một cuộc khủng hoảng truyền thông? Cả hai khả năng đều tồn tại. Và trong bóng đá, phần bẩn nhất thường nằm ngoài sân, nơi không có máy quay. Tuyên bố của Azmoun đáng để soi kỹ: "Tôi không giận bất cứ ai". Một câu nói nghe có vẻ hòa giải, nhưng nếu đặt cạnh bốn tháng bị loại vì lý do không được công bố, nó giống một tuyên bố được soạn sẵn hơn là lời thật lòng. Một cầu thủ bị loại khỏi đội tuyển quốc gia, bị nghi ngờ về quan điểm chính trị, gần như không bao giờ nói "không giận ai" một cách tự nhiên. Anh đang cố gắng hạ nhiệt, hoặc anh được yêu cầu phải hạ nhiệt. Dù là trường hợp nào, cuộc tái hợp này vẫn mang màu sắc của một thương vụ chính trị hơn là một quyết định thuần túy chuyên môn. Nhưng phản trực giác ở đây là: ngay cả khi duyên cớ sai, quyết định vẫn có thể đúng. Bóng đá đỉnh cao không chấm điểm vì lý do; nó chấm điểm bằng bàn thắng. Azmoun là cầu thủ duy nhất trong đội hình Iran hiện tại có thể tự mình tạo ra khác biệt trong vòng cấm. Những trận giao hữu gặp Uzbekistan và Nga là môi trường ít rủi ro nhất để ông Ghalenoei thử nghiệm. Nếu Azmoun ghi bàn trong hai trận đó, câu chuyện về bài đăng mạng xã hội sẽ chìm xuống. Nếu anh im tiếng, câu chuyện cũ lại bùng lên. Với một HLV đang chịu sức ép từ dư luận, đây là một canh bạc lớn. Trong phòng thay đồ, sự trở lại của Azmoun cũng tạo ra một thông điệp rõ ràng: tiền đạo ghi nhiều bàn thắng nhất cho đội tuyển vẫn được ưu tiên, bất kể chuyện gì xảy ra bên ngoài sân cỏ. Những cầu thủ trẻ học được rằng nếu họ muốn giữ suất đá chính, họ phải vượt qua một người từng ghi 57 bàn trong 91 lần khoác áo đội tuyển. Điều đó tốt cho tính cạnh tranh nội bộ, nhưng cũng gửi một tín hiệu không mấy tích cực: kỷ luật đội tuyển có thể bị bỏ qua nếu cầu thủ đủ giỏi. Giá trị thật của cầu thủ không nằm ở hợp đồng, mà ở những con số bị quên – người hâm mộ sẽ nhớ đến 57 bàn thắng, và sẽ quên mất lý do vì sao anh từng bị loại. Còn với Asian Cup, Iran bước vào giải đấu với tư cách một đội bóng từng gây khó dễ cho Bỉ tại World Cup. Không đội tuyển châu Á nào dám xem thường họ. Nhưng các đối thủ cũng biết rằng Iran từng bất bại và vẫn bị loại, nghĩa là họ có thể bị cầm hòa ở những thời điểm quan trọng nhất. Azmoun trở lại để xóa bỏ điểm yếu đó. Câu hỏi duy nhất còn lại là liệu anh có còn đủ thể lực để làm điều đó ở tuổi 31, sau bốn tháng xa đội tuyển. Tôi không viết theo cảm xúc. Tôi viết theo biên bản, sao kê, và những thứ người ta cố giấu. Trong trường hợp này, biên bản không có gì ngoài một cái tên trong danh sách 26 cầu thủ. Không có lý do loại trừ chính thức, không có bài kiểm tra thể lực được công bố, không có đồng đội nào lên tiếng. Tất cả những gì người hâm mộ có là một tiền đạo 31 tuổi, một dòng trạng thái xoa dịu, và hai trận giao hữu trước thềm Asian Cup. Điều đó có thể là đủ để Iran tiến sâu ở một giải đấu. Cũng có thể là quá ít để giải quyết triệt để vấn đề của họ. Trong các cuộc điều tra trước đây, tôi từng đối chiếu hợp đồng chuyển nhượng với báo cáo tài chính và nhận ra nhiều thương vụ chỉ đẹp trên giấy. Với đội tuyển quốc gia, thứ tương đương với báo cáo tài chính là danh sách triệu tập và dữ liệu thi đấu. Danh sách này cho thấy Azmoun được xếp vào nhóm ưu tiên, nhưng dữ liệu thi đấu của anh sau bốn tháng vắng bóng vẫn là một khoảng trống. Một nhà điều tra không thể bỏ qua khoảng trống đó. Iran có thể thắng Uzbekistan, có thể gây sức ép lên Nga, nhưng những trận đấu đó không chứng minh được điều gì. Chỉ đến khi Asian Cup bắt đầu, khi Azmoun phải đối mặt với hàng thủ kín kẽ của Saudi Arabia hay Nhật Bản, người ta mới biết liệu cuộc tái hợp này là một phép tính đúng đắn hay một nước cờ cảm tính. Và nếu anh ghi bàn, mọi tranh cãi sẽ tan biến. Bóng đá luôn như vậy: người ta không quan tâm vì sao bạn trở lại, người ta chỉ quan tâm bạn làm được gì sau khi trở lại.